NGƯỜI HÁT LÀ TIẾNG LÒNG CẤT LÊN TỪ NHỮNG LẶNG IM

Có những giọng hát không cất lên từ thanh quản mà vang vọng từ sâu thẳm tâm hồn. NGƯỜI HÁT của Bùi Mai Hạnh không đơn thuần là một tập thơ, mà là tiếng ngân rung của một đời người, một người đàn bà đã đi qua những mùa đau, những tháng ngày khắc khoải, để rồi nhận ra rằng chỉ có tình yêu và thơ ca mới đủ sức nâng đỡ con người trước những biến động của cuộc đời. Tiếng hát ấy không tìm kiếm sự tán dương, cũng chẳng màng đến sự vỗ tay, mà chỉ đơn giản là một sự cất lên tự nhiên, như cánh chim bay giữa bầu trời rộng, như một dòng sông chảy qua những miền đất lạ, như một hơi thở dịu dàng của tự do. NGƯỜI HÁT không hát để được nghe, mà hát để tồn tại, để giữ lại chút ấm áp giữa những ngày gió lạnh, để ôm lấy chính mình trong những khoảnh khắc mong manh nhất, và để biết rằng, dù đời có ra sao, trái tim này vẫn còn đủ dũng cảm để yêu và sống trọn vẹn với những gì thuộc về mình.

1. Một giọng thơ biến chuyển từ bóng tối đến ánh sáng

Tập thơ NGƯỜI HÁT của Bùi Mai Hạnh không chỉ là một tác phẩm thơ ca đơn thuần, mà còn mang giá trị tinh thần của chính tác giả, từ nỗi đau đến sự chữa lành, từ mất mát đến yêu thương, từ bắp bênh đến tự do.

Nếu như phần đầu tập thơ là những suy nghĩ của một tâm hồn chịu đựng tổn thương, giằng xé giữa ký ức và hiện tại, thì phần sau là sự chuyển mình mạnh mẽ, nơi Bùi Mai Hạnh bước ra khỏi bóng tối của quá khứ để chạm vào ánh sáng của tình yêu và tự do. Quá trình ấy có thể thấy rõ qua sự biến đổi trong giọng thơ: từ những câu hỏi đầy hoài nghi về sự tồn tại như trong Câu hỏi câu trả lời, đến một sự chấp nhận, hòa giải với chính mình trong NGƯỜI HÁT.

Suốt quá trình này gợi nhớ đến những biến động trong thơ của Anne Sexton – nữ thi sĩ Mỹ nổi tiếng với lối viết đầy nội tâm và chất vấn bản thể. Nếu Anne Sexton đi từ những vết thương cá nhân để tìm kiếm sự giải thoát trong thơ, thì Bùi Mai Hạnh cũng làm điều tương tự, nhưng với một tinh thần dung hòa hơn, nơi tình yêu trở thành điểm tựa vững vàng để chị tìm thấy sự bình yên.

2. Tình yêu – Một triết lý thơ

Điểm đặc biệt trong thơ Bùi Mai Hạnh chính là cách chị nhìn tình yêu như một sự tái sinh. NGƯỜI HÁT không chỉ đơn thuần là những bài thơ ca ngợi tình yêu đôi lứa, mà còn là tình yêu với cuộc đời, với văn hóa, với quê hương. Chị viết về người chồng của mình như một hiện thân của cả một nền văn hóa, một quốc gia, một tinh thần.

Trong Giấc yêu, chị viết:

“Chúng mình thành da thịt, từ ấy…Em được ủ tháng đông về, mát ngày oi nắng…”

Tình yêu trong thơ chị không phải là những cơn say lãng mạn thoáng qua mà là một trạng thái tâm hồn bền bỉ, nơi cái đẹp và những xung đột nội tâm cùng tồn tại. Điều này làm ta liên tưởng đến thơ Xuân Quỳnh, đặc biệt là những bài thơ viết về tình yêu trong Sóng. Nhưng nếu Xuân Quỳnh là con sóng dữ dội tràn bờ, đầy khát khao và bất an, thì tình yêu trong NGƯỜI HÁT là một mạch ngầm âm thầm, dai dẳng, đủ mạnh mẽ để xoa dịu và nâng đỡ con người qua bao nhiêu biến động.

3. Ngôn ngữ thơ – Tự nhiên mà tinh tế

Một trong những điểm cuốn hút của NGƯỜI HÁT là ngôn ngữ thơ vô cùng tự nhiên nhưng đầy chất suy tư. Đọc thơ chị, người ta thấy một sự phóng khoáng trong cách diễn đạt nhưng không hề dễ dãi. Những hình ảnh giàu tính biểu tượng xuất hiện xuyên suốt, giúp thơ chị không chỉ là những cảm xúc mà còn là những lát cắt sâu sắc của cuộc sống.

Ở Đáy mộng, chị viết:

“Con tàu hối hả nghiến xuống đường ray tóe máu,Em cũng hối hả đi đỡ đẻ cho đàn bướm mới sinh.”

Câu thơ vừa ám ảnh, vừa mang tính ẩn dụ mạnh mẽ, phản ánh sự giằng co giữa sống và chết, giữa cái đẹp và bi kịch.

Ngôn ngữ trong NGƯỜI HÁT không đơn thuần là phương tiện biểu đạt, mà là nhịp thở của cảm xúc, là dòng chảy không ngừng của những tâm tư sâu kín. Nếu Sylvia Plath sử dụng ngôn ngữ như một lưỡi dao sắc bén để cắt qua những lớp vỏ bọc của hiện thực, thì Bùi Mai Hạnh lại để ngôn ngữ trôi chảy, tự nhiên như dòng sông, mang theo cả sự dịu dàng và dữ dội của một tâm hồn không ngừng chuyển động.

4. Cảm xúc cá nhân nhưng mang tầm phổ quát

Điều đáng ngưỡng mộ trong thơ Bùi Mai Hạnh là dù bắt nguồn từ những trải nghiệm cá nhân, nhưng thơ chị lại có sức lan tỏa đến nhiều tâm hồn khác. Những ai từng trải qua mất mát, tìm kiếm sự tái sinh, hay đơn giản là khao khát một tình yêu thực sự, đều có thể tìm thấy mình trong NGƯỜI HÁT.

Ở Người đàn bà thế kỷ hai mốt, chị viết:

“Hà Nội hôm nay hàng quán tràn ra vỉa hè phố cổ,Cống rãnh bốc mùi cùng cơm bụi, bia bụi, phở bụi…”

Những câu thơ không chỉ mang tính tự sự cá nhân, mà còn phản ánh một bối cảnh xã hội rộng lớn hơn, khiến người đọc phải suy tư. Đọc NGƯỜI HÁT, ta không chỉ nghe thấy tiếng lòng của riêng tác giả, mà còn là tiếng vọng của rất nhiều tâm hồn khác, những con người đang loay hoay giữa truyền thống và hiện đại, giữa ký ức và hiện tại.

5. Đây là một tập thơ đáng đọc và suy ngẫm

Trong từng câu chữ, ta nhận ra tình yêu không chỉ là sự gắn kết giữa hai con người, mà còn là những cuộc đối thoại bất tận với chính mình, với quê hương, với dòng chảy của thời gian. Đọc thơ Bùi Mai Hạnh, ta như nghe một bản nhạc cũ vang lên, có cả những nốt thăng của hạnh phúc và những nốt trầm của cô đơn, để rồi nhận ra rằng tình yêu – dù dang dở hay viên mãn – vẫn là một thứ ánh sáng không bao giờ tắt trong tâm hồn con người.

NGƯỜI HÁT không phải là một tập thơ dễ đọc, bởi nó chứa đựng nhiều tầng nghĩa, những cảm xúc sâu thẳm và những suy tư triết lý. Nhưng đó chính là giá trị của tập thơ này. Nó không chỉ đơn thuần để thưởng thức mà còn để đối thoại, để chiêm nghiệm, và để tìm thấy chính mình trong những dòng thơ của Bùi Mai Hạnh.

Nếu bạn tìm kiếm một tập thơ có thể chạm vào những góc khuất sâu nhất của tâm hồn, có thể vừa khiến bạn đau đớn, vừa làm bạn mỉm cười vì sự sống, NGƯỜI HÁT chính là tác phẩm dành cho bạn.

Võ Thị Như Mai

(Thạc sĩ văn học, giáo viên tại Tây Úc)